Bolalar, eshiting. Kecha uyga kirib, kurtkamni ilib, oshxonadagi skameykaga cho‘kdim. Stol ustida kechagi sovuq choy, yarimta non, bir bo‘lak pishloq va ochilmagan konserva. Xotinim o‘g‘limni yotqizgani ketgan, uyda jimjitlik shunday bosadiki, muzlatgichning g‘uvillashidan boshqa ovoz yo‘q. Men kechqurunlari shunday paytlarda telefonni qo‘lga olaman — odat, xolos, hech narsa qilmasam ham ekranni varaqlayman.
Men yuk mashinasi haydovchisiman, yigirma yildan beri. Qashqadaryodan Toshkentga, Toshkentdan Urgenchga, ba’zan Nukusgacha boraman. Yo‘lda kunlar bir-biriga o‘xshab ketadi: yo‘l, choyxona, yana yo‘l. Shu bois uyda bo‘lgan paytimni qadrlayman, lekin tanam shunday charchaganki, uyqu kelmaydi. Kecha ham shunday bo‘ldi. Telefonni varaqlab o‘tirib, tasodifan bir havolaga ko‘zim tushdi. Reklama edi, lekin oddiy reklama emas — bir yigit kameraga qarab, «men shu yerdan boshladim» deb gapirardi, orqasida esa ekranda raqamlar o‘zgarib turardi. Men odatda bunday narsalarga ishonmayman, ochib ham ko‘rmayman. Lekin o‘sha kechasi nimadir meni tortdi. Balki charchoq, balki zerikish. Bosdim.
Ichkariga kirganimda avvalo dizayniga qarab qoldim — hamma joyda odatdagi kazino saytlari kabi yaltiroq va shovqinli emas, balki ancha tartibli, tushunarli ko‘rindi. Men hech qachon qimor o‘ynamaganman, rostini aytsam, hatto lotereya ham olmaganman. Shuning uchun avval o‘qib chiqdim, qoidalarni ko‘rdim, qanday ishlashini tushunishga harakat qildim. Keyin o‘zimga qarab qo‘ydim: nahotki qirq yoshda, uyqu kelmayotgan tunda, men bu yerda o‘tirib qolsam? Kulib yubordim o‘zimga. Lekin baribir ro‘yxatdan o‘tdim. Sababi oddiy — bu yerda vavada rasmiy sayt yuklab olish degan narsa bor ekan, ya’ni ilovani telefonga o‘rnatib, keyin yo‘lda ham, choyxonada ham ochib ko‘rish mumkin. Menga aynan shu yoqdi, chunki men kompyuterda o‘tiradigan odam emasman, telefonim hamma joyda yonimda.
Birinchi kunlar hech narsa qilmadim, faqat kuzatdim. Qanday o‘yinlar bor, qanday tugmalar bor, pul qanday kiritiladi — hammasini sekin o‘rgandim. Keyin bir kuni kechqurun, yana uyqu kelmayotgan payt, ozgina pul kiritib ko‘rdim. Ko‘p emas, o‘ylab qo‘ygan miqdordan ham kam. O‘yinlar oddiy ko‘rindi, ayniqsa kartalar va raqamlarga asoslanganlari. Men o‘ynay boshladim, lekin o‘zimni tutdim — har safar yutqazsam to‘xtadim, yutsam ham darhol chiqib ketdim. Shunday qilib bir necha kun o‘tdi. Hech qanday katta voqea bo‘lmadi, faqat kichik-kichik o‘zgarishlar. Bir kuni o‘n ming so‘m yutdim, ikkinchi kuni besh ming. Bu men uchun katta pul emas, lekin nimadir o‘zgardi — o‘sha kechalari uyqu keladigan bo‘ldi, chunki miyam band bo‘ldi, charchoq o‘rnini boshqa narsa egalladi.
Lekin bir hafta o‘tgach, hammasi buzildi. Bir kuni ketma-ket uch marta yutqazdim. Avvaliga kuldim, keyin jahl chiqdi, keyin o‘zimni ahmoq his qildim. O‘sha kechasi xotinim oshxonaga kirib qoldi, men telefonni stol ustiga tashlab qo‘ydim, u hech narsa demadi, faqat choynakni qo‘ydi va yonimga o‘tirdi. «Nima qilyapsan?» deb so‘radi. Men «hech narsa» dedim. U jim o‘tirdi, keyin dedi: «Menga qara, sen oxirgi ikki haftada odatdagidan yaxshiroq uxlayapsan, lekin ko‘zlaring boshqacha. Nima bo‘lyapti?» Men unga hammasini aytdim. U eshitdi, kuldi, keyin dedi: «Sen o‘zingni bilasanmi? Sen o‘n yildan beri bitta odatga bog‘lanib qolmaysan. Agar biror narsa senga yomon ta’sir qilsa, tashla. Agar yaxshi ta’sir qilsa, davom et, lekin chegarani bil.» Bu gap menga tegdi. Men o‘sha kechasi o‘ylab chiqdim va o‘zimga bir qoida qo‘ydim: faqat uyqu kelmayotgan paytlarda, faqat ozgina pul, va hech qachon yutqazganimdan keyin davom etmayman.
Keyingi hafta men ilovani telefonga o‘rnatdim — aynan o‘sha
vavada rasmiy sayt yuklab olish orqali, chunki endi menga yo‘lda ham kerak bo‘ldi. Yo‘l juda uzoq, ba’zan choyxonada ikki soat o‘tiraman, atrofda hech kim yo‘q, faqat choy va non. O‘sha paytlarda telefonni ochib, bir-ikki o‘yin o‘ynab, keyin yopaman. Bu men uchun dam olishga aylandi, xuddi gazeta o‘qigandek. Bir kuni Urgenchga ketayotganimda, yo‘l yopilib qoldi, ikki soat kutdim. O‘sha paytda ilovani ochdim va o‘sha kuni omadim keldi — katta summa emas, lekin o‘ylaganimdan ko‘proq. Men darhol chiqib ketdim, mashinaga o‘tirdim va yo‘lni davom ettirdim. O‘sha kuni kechqurun uyga qaytib, xotinimga aytdim. U kuldi va dedi: «Xo‘p, endi shu pulga o‘g‘lingga velosiped olib ber.» Men rozi bo‘ldim. Ertasi kuni velosiped oldik. O‘g‘lim xursand bo‘ldi, men ham.
Endi o‘ylab qarasam, bu hikoya qimor haqida emas. Bu uyqu kelmaydigan tunlar, charchagan odamning miyasi band bo‘lishi kerakligi haqida. Men hech kimga «boy bo‘ldim» demayman, chunki boy bo‘lmadim. Men shunchaki o‘zimga bir yo‘l topdim — ozgina, ehtiyotkorlik bilan, chegarani bilgan holda. Va men buni o‘sha kechasi tushundim, xotinimning gapi bilan. Agar siz ham mendek charchagan bo‘lsangiz, bir narsani biling: hamma narsa o‘zingizni tutishda. Men o‘zimni tutdim, va shu bilan qanoatlanaman. Bugun ertalab yana yo‘lga chiqaman. Telefonim yonimda, ilova o‘rnatilgan. Lekin avval o‘g‘limni maktabga olib boraman, keyin choyxonada bir piyola choy ichaman. Hayot shunday — sekin, tartibli, va men shuni yaxshi ko‘raman.